merkez@anadolulpgdernegi.org.tr

İntifalar Sona Eriyor - Ağustos 2010

MEVZUAT/GÖRÜŞ

Mehmet EFE

18.09.2010 Tarihinde Neler Olacak

İntifalar bitiyor

18.09.2010 tarihinde beş yılını dolduran sözleşmeler muafiyetten yararlanamayacak. Muafiyetten yararlanılamadığı halde bayilik ilişkisi devam ederse taraflar idari para cezası ve diğer müeyyidelerle karşılaşacaklar. Bayilik sözleşmelerinin süresine etkisi nedeniyle intifa sözleşmelerinin süresi de 5 yıllık sürenin hesaplanmasında dikkate alınıyor. Dolayısıyla 5 yıllık süre koşuluna uymayan intifaların 18.09.2010 tarihinden önce kaldırılması gerekir.

Akaryakıt sektöründe yaygın olarak uygulama alanı bulan intifa devirleri 18.09.2010 tarihinden itibaren önemli ölçüde azalacak. 5 yıldan kısa süreli intifa sözleşmeleri düzenlenmesi verimli olmayacağından ve Rekabet Kurulu 5 yıldan uzun süreli bireysel muafiyet verme taraftarı olamayacağından zamanla sektör intifadan vazgeçecektir.

Sözleşmelerin tebliğe uyarlanmasının süresi doluyor.

18.09.2010 tarihinde sözleşmelerin muafiyet tebliğine uyarlanması için verilen süre tamamlandığından bu tarihten itibaren sözleşmelerde beş yılı aşan veya süreyi belirsiz hale getiren hükümlerin bulunması muafiyeti kaldırır. Bu tarihe kadar sözleşmelerde 5 yılı geçen veya süreyi belirsiz hale getiren hükümler bulunması muafiyetin kalkması için yeterli değildi. Sürenin fiilen beş yılı geçmesi gerekiyordu. 18.09.2010 tarihinden sonra bayilik sözleşmelerinde veya intifa sözleşmelerinde süre koşuluna uymayan hüküm olursa, fiilen koşullara uyulup uyulmadığına bakılmaksızın muafiyet sona erecektir.

Bayilerin dağıtıcıyı ihtar etmesi yararlıdır.

Dağıtıcının intifayı kaldırmaması sebebiyle Rekabet Kurumunun bayiye de müeyyide uygulamaması için bayinin dağıtıcıyı intifayı kaldırması ve süre koşuluna uymasını 18.09.2010 tarihinden önce yazılı olarak uyarmasında fayda var.

İntifa karşılığı bayiye ödenen bedelin 5 yılı aşan süreye isabet eden kısmının geri alınması kolay olmayacak.

4054 Sayılı Kanunun 56. maddesine göre 4. maddeye aykırı anlaşmalar geçersizdir. Geçersiz anlaşmalardan doğan edimlerin ifası istenemez ve daha önce yerine getirilmiş edimlerin iadesi talep edilebilir. Ancak intifa sözleşmeleri 4. maddeye aykırı değildir. Dolayısıyla geçersiz kabul edilemez. İntifa, bayilik sözleşmelerinin süresini etkilediği durumlarda sadece Rekabet Kurulunun tebliğle getirdiği muafiyet tanıma koşullarına aykırı olabilir. Tebliğe aykırı olması intifayı geçersiz hale getirmez. Dolayısıyla intifa karşılığı ödenen bedellerin iadesi geçersizliğe dayalı olarak talep edilemez.

İntifa alınırken verilen değerlerin ve yapılan yatırımların intifa karşılığı mı yoksa bayilik ilişkisi sonucumu gerçekleştiği, ne kadar süreli bir ilişki öngörüldüğü, harcamaların ilişkiye özgü mü yoksa sektöre özgü mü olduğu gibi pek çok konudaki belirsizlikler nedeniyle 5 yılı aşan süreye isabet eden bedelin iadesinin talep edilmesi kolay gözükmüyor.  

İntifa bedelleri bayiden talep edilebilecek olsa dahi dava açma süreleri sona ermiştir.

Sürenin hesabında intifa sürelerinin de dikkate alınması gerektiği yönündeki Rekabet Kurulu duyurusunun sitede yayınlandığı gün olan 12.03.2009 tarihinin intifa bedellerinin bayiden talep edilmesi için açılacak davanın süresini etkilemesi mümkün değildir. Bu tarihte Rekabet Kurulu sadece görüş değiştirmiştir. Bir konuda yıllardır ısrarla sürdürdüğü yanlış yorumundan vazgeçerek intifa sürelerinin bayilik sürelerini doğrudan etkilediğini kabul etmiştir. Kurulun bu görüş değişikliği dava açma süresinin başlangıcı olamaz. Sözleşme sürelerine 5 yıllık üst sınır Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğiyle getirilmiştir. Dava açma süresi tebliğin yayımı tarihinde başlamış olur. 2002/2 sayılı muafiyet tebliği 14.07.2002 tarihinde yayınlandığından bir yıllık dava açma süresi 14.07.2003 tarihinde bitmiştir.

18.09.2003 tarihinde yayınlanan 2003/3 sayılı tebliğle; istasyona yapılan yatırımın %35 inden fazlasını dağıtıcının karşıladığı durumlarda süreler 10 yıldan 5 yıla düşürüldüğünden istasyondaki yatırımın %35’inden fazlasını karşılayanlar için bir yıllık dava açma süresi 18.09.2004 tarihine uzamıştır.

Muafiyet tebliğinin yayımından sonra düzenlenen intifanın devri sözleşmeleri imzalanırken 5 yıllık süre koşulunun dikkate alınmadığı ileri sürülemeyeceğinden iade talebinde bulunulamaz. Muafiyet tebliğinde sözleşme sürelerinin 5 yılı aşamayacağı net bir şekilde açıklanmış ve tebliğ resmi gazetede yayınlanmıştır.  

İntifa ve 5 Yıllık Azami Süre Uygulamasına İlişkin Örnekler:

1-2004 yılında 20 yıllık intifa ve 5 yıllık bayilik sözleşmesi düzenlendi. 2009 yılında taraflar aralarında anlaşamadılar. Dağıtıcı, intifa hakkına dayanarak mülkiyet sahibi bayiyi istasyondan çıkarıp başka biriyle 5 yıllık bayilik sözleşmesi düzenledi. 2009 yılında düzenlenen bu sözleşme de 18.09.2010 tarihinden itibaren muafiyetten yararlanamaz.    

2-Bayilik ilişkisi 18.09.2005 tarihinden önce başladı. Bu ilişki sürerken 2008 yılında 15 yıllık intifa sözleşmesi düzenlendi. 01.01.2009 tarihinde bayilik sözleşmesi yenilendi. Bu durumda 18.09.2010 tarihinde 5 yıllık süre biter. İlişkinin devam edebilmesi için 18.09.2010 tarihinden önce intifanın tamamen kaldırıldıktan sonra bayilik sözleşmesinin yenilenmesi gerekir.

3-Akaryakıt dağıtım firması istasyonun tamamının intifasını 10 yıl süreyle 2004 yılında aldı ve beş yıllık akaryakıt bayiliği sözleşmesi düzenledi. Aynı gruba ait LPG dağıtım şirketi ise istasyona 01.01.2005 tarihinde LPG bayiliği verdi ve sözleşmesini yıllık yeniyor. Her iki şirkette 18.09.2010 tarihinden itibaren muafiyetten yararlanamaz.

4-2003 yılında intifa 20 yıllığına dağıtıcıya devredildi ve aynı anda 5 yıllık akaryakıt bayiliği sözleşmesi düzenlendi. Sözleşme 2008 yılında 5 yıllık olarak yenilendi. Aynı dağıtıcı 2009 yılında LPG dağıtıcı lisansı aldı ve aynı bayiyle 5 yıllık Otogaz bayiliği sözleşmesi düzenledi. Bu durumda 18.09.2010 tarihinde akaryakıt bayiliği sözleşmesi açısından 5 yıllık süre son bulur. LPG bayiliği açısından ise 2014 yılında beş yıllık süre dolmaktadır. Ancak 18.09.2010 tarihinde intifanın kaldırılmış olması kaydıyla 2014 yılına kadar bayilik ilişkisi devam edebilir. İntifa süresi 2023 yılına kadar olduğundan LPG bayiliği sözleşme tarihinden itibaren beş yıllık süreyi geçmektedir. Süresi 5 yılı aşan anlaşmalar muafiyetten yararlanamayacağından intifa süresi düzeltilmezse muafiyet kalkar.

5-Akaryakıt dağıtım şirketi 2015 yılına kadar intifasını aldığı istasyonlara LPG bayiliği vermesi için LPG dağıtım şirketi ile anlaştı. LPG dağıtıcısı anlaşmaya istinaden 2008 yılında 4 yıllık bayilik sözleşmesi düzenledi. Bu durumda LPG bayiliği ilişkisinin 18.09.2010 tarihinden itibaren devam edebilmesi için akaryakıt şirketinin intifayı kaldırması veya dağıtıcılar arasındaki sözleşmenin iptali gerekir.

6-18.09.2010 tarihinden itibaren süresi beş yılı geçen hükümler içeren anlaşmalar muafiyetten yararlanamayacağından 2006 yılında 8 yıl olarak düzenlenen bayilik sözleşmesi 18.09.2010 tarihinden itibaren muafiyetten yararlanamaz.

7-Bayilik sözleşmesinin süresinin son üç ayı içerisinde taraflardan biri diğerine sözleşmeyi sonlandırmak için ihtar göndermediği takdirde sözleşme aynı şartlarda uzar şeklinde hüküm içeren bir anlaşma 18.09.2010 tarihinden itibaren muafiyetten yararlanamaz.  

8-2007 yılında 5 yıllık bayilik sözleşmesi, 10 yıllık intifa sözleşmesi düzenlenmiş ise bayilik ilişkisinin 2012 yılına kadar devam edebilmesi için 18.09.2010 tarihinde intifanın kaldırılması veya intifa süresinin de 2012 yılından önce bitecek şekilde düzeltilmesi gerekir.

Sosyal Medya'da Paylaş